Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico

Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico

Groepsimmuniteit

"De beste leugens om te vertellen zijn de leugens die mensen graag willen geloven"

Juist nu alle theaters gesloten zijn, krijgen we meeslepende drama’s en hilarische slapsticks live voorgeschoteld in de nieuwsrubrieken. In Amerika zit Donald, dictator in de dop. Die, na 4 jaar liegen en bedriegen, bedreigen en verzwijgen, glashard blijft ontkennen dat hij de verkiezingen verloren heeft. In eigen land ontploft de uil van Minerva als een Angry Bird binnen de boreale broederschap van Baudet. Een ‘koningsdrama by media’?

Deze weken voeren we weer het grootste toneelstuk van Nederland op: ‘Sinterklaas’. Waarin we massaal even in het sprookje geloven. Omdat de magie van Sint-Nicolaas er zo stralend uit ziet in de ogen van onze kinderen; omdat we in de goedheiligman bleven geloven ook nadat we de waarheid ontdekten; omdat we de kneuterigheid blijven koesteren, ook als dingen veranderen. Zoals ook Maradona altijd een godheid bleef, terwijl we allemaal best wel wisten wiens hand gescoord had. Sommige leugens zijn zo magisch dat het zonde is om ze met de feiten te ontkrachten.

De leugens van het circus populisticus zijn een stuk minder idyllisch, maar hebben op velen een even betoverende aantrekkingskracht. In de kern zijn deze politici er voortdurend op uit om de kritische media, de op feiten gebaseerde wetenschap en de vrije rechtspraak te ondermijnen. Door criticasters consequent af te schilderen als leugenachtig, onbetrouwbaar en vooringenomen, hoeven ze aan niemand verantwoording af te leggen. De wetenschappers, de rechters en de journalisten zijn per definitie de vijanden van de leugen. Zij weerleggen de waanzin door de feiten te onderzoeken, door kritische vragen te stellen, door wetenschappelijke bewijzen te leveren en door een onafhankelijk oordeel te vellen, gebaseerd op de grondwet en onze democratische waarden.

Ze zijn de VAR die de handsbal in beeld brengt, of juist aantoont dat er geen onrechtmatigheden waren. Daarom moeten ze kapot! Door voortdurend leugens te verspreiden en deze te herhalen. Door de rechtspraak, de journalistiek of de wetenschap consequent de schuld te geven van eigen fouten of persoonlijk falen. Door hun integriteit in twijfel te trekken en mensen angst aan te praten. Maak de leugen groot, maak het simpel, blijf het herhalen en uiteindelijk zullen de mensen geloven dat dit de waarheid is. Of dat er tenminste een kern van waarheid in moet zitten. Want -zo hebben we geleerd- ‘de waarheid ligt vaak in het midden’.

Daar begint de groepsimmuniteit. Een deel van de mensen gelooft inmiddels in wereldwijde coronacomplotten, verkiezingsfraude, fake nieuws, omvolking, of een politieke elite die de NOS, de wetenschap en de rechters in hun zak heeft zitten. De rest is al bijna niet meer verbaasd over de bizarre poppenkast die zich voor onze ogen voltrekt. We raken eraan gewend. Het nieuwe normaal.

Het gevaarlijkst aan de leugen is niet dat ze geloofd wordt, maar dat de waarheid er niet meer toe doet. Een democratie of een traditie blijft voortbestaan, zolang we er gezamenlijk in blijven geloven.

Alles op z'n plek
Disclaimer | Privacy policy | Algemene voorwaarden